Uit ‘Le Ligueur'

HET VERLOREN PARADIJS

Als ouders na een echtscheiding blijven ruziën.

Robbe is zeven jaar. De laatste manden doet hij wat moeilijk. Hij plast opnieuw in zijn bed, zijn schoolresultaten laten te wensen over en hij klaagt regelmatig over buikpijn. Meer dan een jaar geleden zijn de ouders van Robbe gescheiden en het contact tussen hen blijft uiterst gespannen. Zoals veel kinderen in zo'n situatie, blijft Robbe hopen op verzoening, maar de conflicten lijken alleen maar toe te nemen. En sedert mama een nieuwe vriend heeft, wordt alles nog moeilijker. Robbe denkt dat hij er de oorzaak van is dat zijn ouders zoveel ruzie maken.

Goed voor de één is slecht voor de ander.

Robbe hoort zijn vader voortdurend kritiek geven op zijn mama en omgekeerd. “Je mama laat alles toe, te maakt een verwend nest van jou.” Of: “Je vader is niet in staat behoorlijk voor jou te zorgen, hij geeft je om het even wat te eten en hij betaalt me niet wat afgesproken was.” Hoe het er bij de ene ouder aan toegaat wordt steevast afgekeurd door de ander, alsof geen van beiden wil erkennen dat de ander ook zijn ouderlijke rol kan blijven spelen.

Omdat het toch altijd op ruzie uitdraait, hebben de ouders besloten niet meer rechtstreeks met elkaar te praten. De communicatie verloopt alleen nog via Robbe die de boodschappen moet overbrengen. Hij moet aan papa geld vragen voor zijn school- en andere activiteiten, en afspraken maken voor de vakantie. En hij krijgt het ongenoegen van mama te horen als er na een verblijf bij papa een trui of schoenen achterbleven. Robbe is het enige wat de ouders nog gemeenschappelijk hebben. En aangezien zij hun rekeningen nog niet met elkaar vereffend hebben, blijft de spanning als een tijdbom tikken. Robbe leeft op dat mijnenveld en kan zich onmogelijk thuis voelen bij de één, nog bij de ander. Hij zit in een onhoudbaar loyaliteitsconflict. Als hij zich goed voelt bij mama, vreest hij kwaadheid of verdriet bij papa en omgekeerd.

Zolang mama alleen was….

Zolang mama alleen was, nam Robbe het voor haar op als papa kritiek op haar had. Papa had hen immers in de steek gelaten. En eigenlijk had die situatie ook voordelen: hij had zijn mama voor zich alleen. Als zij de vriendin van papa met alle zonden van de wereld opzadelde, stoorde hem dat niet.

De komst van een nieuwe partner bij mama heeft echter het loyaliteitsconflict weer aangewakkerd. Papa heeft kritiek op de nieuwe vriend, ook al kent hij de man niet eens. Hij vindt ook dat het nu toch wel mooi geweest is met zijn ex die – nu ze weer een partner heeft - toch niet voor geld moet blijven aankloppen bij hem. Robbe is bovendien bang zijn bevoorrechte positie bij mama te verliezen: ze is minder beschikbaar en ze staat er meer dan voorheen op dat de afspraken over de verblijfsregeling worden nagekomen zodat ze ook wat tijd heeft met haar vriend alleen. Robbe voelt zich soms te veel.

Zoon van mama of van papa?

Robbe wil zijn mama noch zijn papa verdriet aandoen, hij lijdt onder de wederzijdse kritiek. Hij is het kind van beiden, maar voelt zich verscheurd. De geladen sfeer zet hem ertoe aan enkele strategieën uit te proberen. Het leven onmogelijk maken voor de respectievelijke vriend en vriendin van mama en papa bijvoorbeeld. Als die twee verdwijnen, wordt zijn droom van verzoening tussen papa en mama misschien toch nog mogelijk, denkt hij. Niet dat hij het met opzet doet, maar hij is een echte rustverstoorder geworden. Als papa zich in de zetel nestelt met zijn vriendin heeft Robbe net hulp nodig bij zijn huistaak of een knutselwerkje, of hij wil een knuffel. Als mama een restaurantbezoekje plant met haar nieuwe vriend, kan je ervan op aan dat Robbe ziek wordt zodat het niet kan doorgaan. Ook de bezoekjes aan de nieuwe schoonfamilies zijn steevast aanleiding tot sabotage: slecht humeur, tegendraads doen, nadrukkelijk tonen dat hij zich verveelt. Beide ouders verwijten de ander de oorzaak te zijn van de scheefgelopen situatie en Robbe wil de vrede tussen hen bevorderen, maar het lukt hem niet. Geen wonder dat hij in de klas de aandacht niet bij de les kan houden, geïrriteerd is om een kleinigheid en steeds ‘moeilijker' wordt in de omgang.

Wanneer zullen de ouders nu eens eindelijk in staat zijn om hun echtscheiding onder volwassenen te regelen en Robbe de ruimte laten om zowel de één als de ander graag te zien? Als ze zouden vermijden dat hij de last van hun conflicten op zijn jonge schouders krijgt, dan zou hij kunnen genieten van beide familiale milieus, van twee plekken waar hij thuis is, in plaats van te blijven dromen van het verloren paradijs.

Dit artikel verscheen in juni 2008 onder de titel ‘Séparation: le paradis perdu' in Le Ligueur, de Waalse tegenhanger van De Bond. Oorspronkelijke auteur: Mireille Pauluis.

De Bond 20 februari 2009