De Morgen

'Kinderen manipuleren na scheiding is misdaad'

BRUSSEL l Sp.a-Kamerlid Guy Swennen lanceert een tienpuntenprogramma over een pijnlijk gevolg van vechtscheidingen: oudervervreemding. Het opvallendste punt: gescheiden ouders die hun kinderen manipuleren, moeten een straf kunnen krijgen.

Bij oudervervreemding weigert een kind na de scheiding om een van de ouders nog te zien. Het fenomeen krijgt in ons land nauwelijks aandacht. Nochtans liegen de cijfers er in onze buurlanden niet om: in Nederland verliezen 40 procent van de kinderen alle contact met de ouder waar ze niet bij wonen.

In ons land zijn er geen statistieken over ouderverstoting of oudervervreemding. Het Parental Alienation Syndrom (PAS) werd voor het eerst beschreven door Joseph Gardner, professor in de toegepaste kinderpsychiatrie aan de New Yorkse Columbia University, in een omstreden standaardwerk uit 1984. Bij ouderverstoting spelen drie factoren een rol: een vechtscheiding, de zogenaamde 'programmering' door een van beide ouders en het actief optreden van het kind zelf.

'Programmering' betekent dat een van de ouders zijn ex-partner systematisch als 'de boosdoener' afschildert waardoor het kind zo beïnvloed raakt dat het 'de slechte ouder' niet meer wil zien. PAS heeft niets te maken met kinderen die na ernstige mishandeling hun vader of moeder afwijzen. Het gaat om kinderen die ten onrechte een van hun ouders nog weigeren te bezoeken. In Nederland is de verstoten ouder in 90 procent van de gevallen de vader. Voor de VS zijn de cijfers gelijklopend.

Swennen vertrok van Gardners theorie als 'breekijzer' om een symposium te organiseren en een tienpuntenplan op te stellen. Opmerkelijkste punt: hij wil flagrante manipulatie van het kind door een van de ouders strafbaar maken. "Dit is niets minder dan psychische kindermishandeling", meent hij. Daarnaast eist hij van de overheid een diepgaand onderzoek naar de omvang van de oudervervreemding. Informatiecampagnes over de desastreuze gevolgen van ouderverstoting zijn een volgende logische stap. Verder op zijn verlanglijstje staan meer neutrale bezoekruimtes, omgangsbuddy's als bemiddelaars bij discussies over de omgangsregeling, een snel attitudeonderzoek en meer vorming voor alle betrokkenen.

Een interparlementaire werkgroep moet het probleem alvast grondig uitspitten. Swennen beseft dat het ijdele hoop is om voor de verkiezingen nog concrete resultaten te boeken, maar hoopt weer in de Kamer te geraken na 10 juni. "Ook in de volgende legislatuur zal ik dit probleem blijven aankaarten", kondigde hij aan.

GVA

Sp.a lanceert programma tegen oudervervreemding

BRUSSEL - Het gebeurt vaak dat kinderen na de scheiding van hun ouders niets meer te maken willen hebben met hun vader of hun moeder. Dat fenomeen heet 'oudervervreemding'. Sp.a-Kamerlid Guy Swennen noemt het een van de vreselijkste gevolgen van een scheiding.

Guy Swennen : "Een van de vreselijkste gevolgen van scheiding"

Swennen heeft voorstellen uitgewerkt om dit probleem aan te pakken. Hij had dinsdag in de Kamer een internationaal gezelschap bijeengebracht op een symposium, met de bedoeling meer inzicht te verwerven in de oorzaken en gevolgen van ouderverstoting.

In veel landen wordt het probleem erkend, terwijl er in België vooralsnog weinig om te doen is. Volgens Nederlandse deskundigen verliest zowat 40 procent van de scheidingskinderen in de periode na de scheiding alle contact met de ouder bij wie ze niet wonen. Voor België zijn geen cijfers beschikbaar. Wel is geweten dat jaarlijks om en bij de 20.000 klachten worden ingediend wegens het niet respecteren van het omgangsrecht.

Manipulatie bestraffen

Swennen heeft een programma klaar om de strijd tegen oudervervreemding aan te vatten. Onderzoek naar de omvang is het eerste thema, want het verschijnsel is in België 'onbestudeerd'. Er bestaan wel cijfers over het aantal echtscheidingen, maar niet over het aantal kinderen dat daarbij betrokken is. Een resolutie van de Kamer moet de regering ertoe aansporen meer informatie te verzamelen.

Andere blikvangers zijn onder meer een ontradende informatiecampagne voor de ouders, waarbij wordt gewezen op de bijzonder schadelijke gevolgen van oudervervreemding voor kind én ouder, en de invoering van een 'omgangsbuddy', iemand die zonder formaliteiten kinderen en ouders begeleidt bij problemen met het omgangsrecht. Voorts wil Swennen flagrante manipulatie van het kind door een van de ouders met oudervervreemding tot doel, strafbaar maken.

Belang van Limburg

Echtscheiding kan leiden tot oudervervreemding

BRUSSEL - Volksvertegenwoordiger Guy Swennen van de sp.a wil dat de federale én de Vlaamse overheid meer aandacht hebben voor het probleem van oudervervreemding.

Oudervervreemding of ouderverstoting is het fenomeen waarbij een kind na de echtscheiding van de ouders geen enkel contact meer wil hebben met een van de ouders. Veelal is dat een gevolg van het feit dat het kind onder invloed staat van de ouder waar het verblijft. Het maakt dat het vooral mannen zijn die slachtoffer zijn en hun kind(eren) niet meer te zien krijgen.

Het is een veel voorkomend fenomeen. Maar in België is er tot nu weinig of geen aandacht aan besteed. Daarom organiseerde Guy Swennen gisteren in de Kamer een studiedag. Na twee dagen moest hij de aankondiging al van het internet halen, zoveel belangstelling was er voor de studiedag.

Tijdens een persconferentie pleitte Guy Swennen (sp.a) voor meer aandacht van de federale én de Vlaamse overheid voor het probleem. Zelf schoof hij een tienpuntenprogramma naar voren voor een beter aanpak van oudervervreemding. Zo pleit hij voor neutrale bezoekruimtes waar kinderen onder deskundige begeleiding alsnog de ouder kunnen ontmoeten die ze in feite niet willen zien.

Een ander voorstel is dat bij een echtscheiding er een attitudeonderzoek komt om na te gaan of de ouders niet gaan proberen hun kind te beïnvloeden om de andere ouder niet meer te zien. En er moeten straffen komen voor de ouder die zijn kind beïnvloedt om de andere ouder niet meer te zien.

ED

De Standaard

Als scheiding tot breuk leidt

Stokvis. SWENNEN VRAAGT AANDACHT VOOR OUDERVERVREEMDING
Veerle.beel@standaard.be en www.standaard.be/stokvis

Hoe vaak het voorkomt, weet niemand precies: dat een ouder na de scheiding de kinderen opzet tegen de andere ouder. Gezond is het niet.

,,Hoe is dat geworden Van altijd komen slapen Tot nooit meer willen zien?''

MET dit citaat van Judith Herzberg begon de Nederlandse professor-emeritus Peter Hoefnagels, specialist in familierecht en bemiddeling, zijn lezing in het parlement over oudervervreemding': het fenomeen waarbij kinderen na de echtscheiding van hun ouders een van die ouders niet meer willen zien zonder dat daar een gegronde reden voor is, en meestal omdat ze hiertoe opgestookt zijn door de ouder bij wie ze verblijven.

Tot daar de definitie. Het gaat niet om kinderen die hun andere ouder niet meer zien omdat hij/zij aan de andere kant van de wereld verblijft, want dan nog kunnen ze in hun hart goede herinneringen bewaren. Het gaat ook niet om kinderen die door een ouder misbruikt of mishandeld zijn, of een andere goede reden hebben om hem/haar niet meer te willen zien.

Er is sprake van zwart-witdenken, minachting voor de verstoten ouder, afwezigheid van schuldgevoelens en uitbreiding van de vijandschap' naar de hele familie van de afgewezen ouder. Dat zijn kenmerken beschreven bij het kind. Cruciaal is dat er ook een ouder is, doorgaans degene bij wie dat kind verblijft, die tot deze vijandschap aanzet.

,,Niet altijd uit kwaaie wil'', zegt Hoefnagels. ,,Vaak gebeurt het eerder uit onmacht. Vader is bijvoorbeeld weggegaan met een andere vrouw, dus hij is slecht. Wanneer moeder dat elke avond na de maaltijd herhaalt, moet je als kind heel sterk zijn om er openlijk tegenin te gaan. Mijn ervaring leert mij dat kinderen dat niet snel doen, omdat ze niet nog een ouder willen verliezen. Ze kunnen er wel anders over denken dan hun moeder, maar ze zwijgen meestal.''

,,Ik heb ook wel een paar kinderen gekend die tegen die zwartmakerij ingingen. Dat waren hele sterke karakters. En het duurde ook niet lang voor die moeder haar zoon uit huis had gewerkt. Ze was bang dat hij zijn broer en zusje met zijn mening zou besmetten'. Die jongen is toen bij zijn vader gaan wonen.''

Voor alle duidelijkheid: Hoefnagels heeft het over moeders als opstokers, niet omdat vrouwen slechter' zijn, maar omdat de meeste kinderen in Nederland na de scheiding hun hoofdverblijf bij hun moeder hebben.

Over de omvang van het fenomeen bestaat geen duidelijkheid. Er zijn geen cijfers.

In Nederland meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) dat een kwart van de kinderen na echtscheiding geen contact meer heeft met een ouder, meestal de vader. Nog eens een kwart zou een slecht contact hebben met de afwezige ouder. In ons land vermelden de statistieken alleen hoeveel echtscheidingen volgens welke procedure zijn verlopen, niet eens hoeveel kinderen daarbij betrokken zijn.

Kun je van dat Nederlandse kwart zeggen dat het altijd om ouderverstoting' gaat? Niet per se, vinden specialisten. Bedenk bijvoorbeeld dat een ruime meerderheid van de paren die uit elkaar gaan, liefst acht op de tien, dat met onderlinge toestemming doet. In zo'n geval zou er geen sprake zijn van vechten' om de kinderen.

Maar welzijnswerkers hebben al vaker gesignaleerd dat dit een illusie is. Ook paren die zelf een akkoord op papier zetten, verschijnen later ineens voor de jeugdrechter wegens conflicten over de kinderen. Zelfs de nieuwe echtscheidingswet die scheiden zonder schuld mogelijk maakt, zou dat volgens hen niet verhinderen.

De Belgisch-Canadese specialist inzake oudervervreemding, Hubert Van Gijseghem, houdt het op vier procent van alle kinderen na echtscheiding (DS 31 maart 2004). Verenigingen van gescheiden vaders noemen dat een ,,grove onderschatting''.

Hoe het ook zij, gezond is het fenomeen niet. ,,Zo'n radicale breuk in de relatie tussen kinderen en ouders veroorzaakt langdurig psychisch leed voor beide partijen'', zegt de Duitse psychologe Ursula Kodjoe, gisteren ook in Brussel aanwezig. In Duitsland, waar de wet mannen niet langer benadeelt inzake het verblijf van de kinderen, ziet ze zowel moeders als vaders die het slachtoffer worden van ouderverstoting.

De ouder die het kind opstookt, isoleert het tegelijk in zijn folie à deux', waardoor er een ongezonde band ontstaat, die moeilijk te verbreken is. ,,En dan zie je mannen van veertig die nog altijd bij hun moeder wonen, die van haar geen eigen leven mogen uitbouwen. Of prinsessen van dertig die nog altijd met grote toewijding voor hun vader zorgen. Ze raken niet van elkaar los.''

Kodjoe volgde een groep van twaalf vrouwen op, die allemaal van hun kinderen afgesneden waren. ,,In de twee jaar die volgden op het besef dat ze hun kinderen niet meer zouden zien, brachten deze vrouwen gemiddeld acht maanden door in het ziekenhuis of in een psychiatrische instelling. Zelfmoord is een reëel risico, ook bij de mannen die hier het slachtoffer van worden.''

Volgens deze specialiste komt het fenomeen in gradaties voor, en is het daarom van belang om in te grijpen bij de eerste tekenen.

Net wat het SP.A-kamerlid Guy Swennen wil doen: hij stelde gisteren in het parlement zijn tienpuntenplan ter preventie van oudervervreemding voor (zie inzet). ,,Geen enkele wet, zelfs niet belangrijke wetten zoals die omtrent de schuldeloze echtscheiding, kan vechtscheidingen uitsluiten. Daarom blijft preventie zo belangrijk, en preventie moet niet bij woorden blijven. We moeten laten zien dat het menens is.''

Tienpuntenplan ,,om te laten zien dat het menens is''

Het SP.A-kamerlid Guy Swennen lanceerde een tienpuntenprogramma ter preventie van oudervervreemding'.

1. Er moet onderzoek komen naar de omvang van het probleem.

2. Neutrale bezoekruimtes moeten ,,veel meer geld krijgen'' omdat ze een actieve bemiddelingsrol kunnen spelen als het fout dreigt te lopen. Probleem: dit is Vlaamse materie.

3. Ontradende publiekscampagnes kunnen wijzen op de psychische gezondheidsgevaren voor het kind bij conflicten over de omgangsregeling.

4. Een omgangsbuddy kan ouders en kinderen tijdens het scheidingsproces begeleiden. Niet te verwarren met de sociaal assistent die een verslag moet maken voor de rechtbank.

5. In geval van een conflict over het omgangsrecht moet met een attitudevragenlijst' gepeild worden welke ouder het meeste openstaat voor contact met de andere ouder.

6. Preventief een dwangsom bepalen bij elke uitspraak of overeenkomst in verband met kinderen, voor het geval een van beide ouders de afspraken niet nakomt. Dit om te laten zien dat het menens' is.

7. Meer vormingen over oudervervreemdingen voor rechters, advocaten en andere beroepsgroepen.

8. Twee verplichte bemiddelingssessies voor ouders bij elke betwisting omtrent de kinderen.

9. Ouderverstoting strafbaar maken voor de ouder die ertoe aanzet.

10. Een parlementaire werkgroep oprichten die de snaren stemt. (vbr)

Meer aandacht voor oudervervreemding

Bron: Metro